Jod jest jednym z mikroelementów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Choć zapotrzebowanie na ten pierwiastek jest niewielkie, jego znaczenie jest duże – przede wszystkim dlatego, że jod jest potrzebny do produkcji hormonów tarczycy.
Hormony te wpływają na wiele procesów zachodzących w organizmie, między innymi na metabolizm energetyczny, rozwój układu nerwowego oraz prawidłowe funkcjonowanie różnych narządów. Zarówno niedobór, jak i nadmiar jodu mogą jednak niekorzystnie wpływać na tarczycę. Dlatego w przypadku tego mikroelementu więcej nie zawsze znaczy lepiej.
Czym jest jod i do czego jest potrzebny?
Jod jest pierwiastkiem, którego organizm człowieka nie potrafi samodzielnie wytwarzać. Musi być więc dostarczany wraz z dietą.
Najważniejszą funkcją jodu jest jego udział w syntezie hormonów tarczycy – tyroksyny (T4) i trijodotyroniny (T3). Hormony te uczestniczą między innymi w regulacji metabolizmu energetycznego, temperatury ciała, pracy układu sercowo-naczyniowego oraz funkcjonowania układu nerwowego.
Znaczenie odpowiedniej podaży jodu jest szczególnie duże w okresie ciąży i dzieciństwa, kiedy hormony tarczycy odgrywają istotną rolę w prawidłowym rozwoju mózgu i układu nerwowego.
Jod a energia i koncentracja
Jod często pojawia się w kontekście zmęczenia, energii i koncentracji. Trzeba jednak zachować tutaj odpowiednie proporcje. Niedobór jodu może prowadzić do zaburzeń produkcji hormonów tarczycy. Jeżeli w konsekwencji dochodzi do niedoczynności tarczycy, mogą pojawić się między innymi zmęczenie, senność czy pogorszenie funkcjonowania poznawczego. Nie oznacza to jednak, że przyjmowanie dodatkowego jodu poprawi poziom energii lub koncentrację u osoby, która dostarcza organizmowi wystarczającą ilość tego pierwiastka.
Zmęczenie, problemy z koncentracją czy senność mogą mieć wiele przyczyn. Mogą być związane między innymi z niewystarczającą ilością snu, stresem, dietą, niedoborem innych składników odżywczych, chorobami przewlekłymi czy zaburzeniami funkcjonowania tarczycy. Same objawy nie są więc podstawą do rozpoczęcia suplementacji jodem.
Ile jodu potrzebujemy?
Zapotrzebowanie na jod zależy między innymi od wieku i etapu życia. Dla większości dorosłych zalecana dzienna podaż wynosi około 150 µg. Zapotrzebowanie jest większe w okresie ciąży i karmienia piersią. W tych okresach odpowiednia podaż jodu ma szczególne znaczenie ze względu na rolę hormonów tarczycy w rozwoju dziecka.
Warto pamiętać, że zalecane spożycie obejmuje jod pochodzący ze wszystkich źródeł – zarówno z żywności, jak i ewentualnych suplementów.
Gdzie znajduje się jod?
Jod występuje w wielu produktach spożywczych, choć jego zawartość może być bardzo różna.
Do źródeł jodu należą między innymi:
- ryby morskie,
- owoce morza,
- mleko i produkty mleczne,
- jodowana sól,
- niektóre produkty spożywcze wzbogacane w jod,
- algi morskie.
W przypadku produktów pochodzenia morskiego zawartość jodu zależy między innymi od gatunku, miejsca pochodzenia i sposobu przetwarzania.
Szczególną uwagę należy zwrócić na algi. Niektóre gatunki, zwłaszcza kelp, mogą zawierać bardzo duże ilości jodu. Co więcej, zawartość tego pierwiastka może znacząco różnić się między poszczególnymi produktami. Dlatego „naturalne źródło jodu” nie zawsze oznacza źródło o przewidywalnej zawartości tego składnika.
Sól jodowana – ważne źródło jodu
Jodowana sól przez wiele lat odgrywała i nadal odgrywa ważną rolę w zapobieganiu niedoborom jodu.
Jednocześnie zalecenia dotyczące ograniczania spożycia soli pozostają aktualne. Nie oznacza to jednak, że należy zwiększać ilość spożywanej soli tylko po to, aby dostarczyć organizmowi więcej jodu.
Rozsądniejszym rozwiązaniem jest dbanie o różnorodność diety i uwzględnianie innych produktów będących źródłem jodu.
Czy osoby na dietach eliminacyjnych są bardziej narażone na niedobór?
Ryzyko niewystarczającej podaży jodu może być większe u osób, które wykluczają z diety kilka istotnych jego źródeł. Dotyczy to na przykład osób, które nie jedzą ryb i owoców morza, ograniczają produkty mleczne, stosują diety eliminacyjne albo całkowicie rezygnują z soli jodowanej.
Nie oznacza to jednak, że każda osoba stosująca dietę eliminacyjną ma niedobór jodu. O podaży tego pierwiastka decyduje całość jadłospisu. W przypadku diet o dużych ograniczeniach warto zwrócić uwagę na to, z jakich produktów pochodzi jod i czy jego ilość odpowiada zapotrzebowaniu organizmu.
Niedobór jodu – kiedy może być problemem?
Organizm ma mechanizmy pozwalające na przystosowanie się do zmiennej podaży jodu, ale długotrwały niedobór może prowadzić do zaburzeń funkcjonowania tarczycy.
Niewystarczająca podaż jodu może ograniczać produkcję hormonów tarczycy, a w konsekwencji przyczyniać się do powiększenia tarczycy, czyli wola, oraz niedoczynności tarczycy. Szczególnie istotne jest zapobieganie niedoborom w ciąży i dzieciństwie, ponieważ hormony tarczycy są ważne dla prawidłowego rozwoju układu nerwowego.
Czy można przyjąć za dużo jodu?
Tak. To bardzo ważne, ponieważ jod jest przykładem składnika, w przypadku którego zarówno niedobór, jak i nadmiar mogą być niekorzystne. Zbyt duża ilość jodu może zaburzać funkcjonowanie tarczycy i u niektórych osób prowadzić zarówno do niedoczynności, jak i nadczynności tarczycy.
Ryzyko nadmiernego spożycia może być szczególnie istotne w przypadku suplementów zawierających algi, ponieważ ich zawartość jodu może być wysoka i zmienna. Dlatego nie należy traktować suplementów z jodem jako preparatów poprawiających energię czy koncentrację i przyjmować ich „na wszelki wypadek”.
Naturalne źródła jodu w suplementach
Jod może być dostarczany zarówno wraz z żywnością, jak i w postaci suplementów. Na rynku dostępne są preparaty, w których źródłem tego pierwiastka są między innymi algi morskie. Takie rozwiązanie wybierają osoby, które zwracają uwagę nie tylko na ilość dostarczanego składnika, ale również na pochodzenie surowców wykorzystywanych w preparacie.
Jednym z produktów wykorzystujących naturalne źródło jodu jest BioJod+ od Narum. Preparat zawiera ekologiczne algi morskie Ascophyllum nodosum, będące źródłem jodu, oraz ekologiczne fermenty serwatkowe. Produkt ma postać kapsułek i jest przeznaczony do uzupełniania codziennej diety w jod.
BioJod+ – jod pochodzący z alg morskich
BioJod+ został opracowany z myślą o osobach, które chcą w wygodny sposób uzupełniać dietę w jod. W skład preparatu wchodzą:
- ekologiczne algi morskie Ascophyllum nodosum, będące naturalnym źródłem jodu,
- ekologiczne fermenty serwatkowe.
Zgodnie z zaleceniem producenta preparat stosuje się w ilości jednej kapsułki dziennie.
Algi morskie są naturalnym źródłem jodu, jednak warto pamiętać, że zawartość tego pierwiastka może różnić się w zależności od gatunku alg, miejsca ich pochodzenia i sposobu przetwarzania. Dlatego w przypadku suplementów zawierających algi istotne jest sprawdzenie deklarowanej ilości jodu w zalecanej dziennej porcji.
Co warto wiedzieć o algach morskich?
Algi morskie, takie jak nori, wakame czy kelp, są wykorzystywane jako żywność i składniki suplementów. Oprócz jodu mogą dostarczać między innymi niektórych minerałów, witamin, błonnika oraz innych związków bioaktywnych. Ich skład odżywczy zależy jednak od gatunku i warunków, w których rosły.
W przypadku preparatów zawierających algi najważniejszą kwestią z punktu widzenia podaży jodu pozostaje jego ilość. Naturalne pochodzenie składnika nie oznacza bowiem, że można przyjmować go bez ograniczeń. Zarówno niedobór, jak i nadmierna podaż jodu mogą wpływać na funkcjonowanie tarczycy.
BioJod+ może być więc jednym ze sposobów uzupełniania diety w jod, szczególnie dla osób, które z różnych przyczyn nie dostarczają wystarczającej ilości tego pierwiastka wraz z dietą. Przed rozpoczęciem suplementacji warto jednak uwzględnić wszystkie źródła jodu w codziennym jadłospisie oraz stosować preparat zgodnie z zaleceniami producenta.
Jod a choroby tarczycy
Osoby z rozpoznanymi chorobami tarczycy powinny zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu suplementów zawierających jod. Dotyczy to między innymi osób z chorobami autoimmunologicznymi tarczycy, w tym chorobą Hashimoto. Nie oznacza to, że osoby z Hashimoto powinny całkowicie unikać jodu – jest on przecież niezbędny do produkcji hormonów tarczycy. Problemem może być natomiast nadmierna podaż. Dlatego przed rozpoczęciem suplementacji warto skonsultować się z lekarzem, szczególnie jeśli pacjent przyjmuje leki na tarczycę lub ma rozpoznaną chorobę tego narządu.
Suplementacja jodu – kiedy ma sens?
Podstawowym źródłem jodu powinna być odpowiednio zbilansowana dieta. Suplementacja może być rozważana w sytuacjach, w których trudno pokryć zapotrzebowanie na ten składnik z żywności, ale jej zasadność zależy od indywidualnej sytuacji.
Nie warto samodzielnie stosować wysokich dawek jodu. Dotyczy to również preparatów zawierających algi morskie. Przy wyborze suplementu istotne jest sprawdzenie, ile jodu znajduje się w zalecanej dziennej porcji. Sama informacja, że produkt zawiera „naturalny jod” lub „jod z alg”, nie mówi jeszcze, czy jego ilość jest odpowiednia.
Naturalny czy syntetyczny jod?
Jod w suplementach może występować w różnych formach i pochodzić z różnych źródeł. Samo naturalne pochodzenie nie jest jednak dowodem na większą skuteczność czy bezpieczeństwo produktu.
W przypadku suplementu najważniejsze są przede wszystkim ilość dostarczanego jodu, jakość produktu oraz bezpieczeństwo stosowania. Dotyczy to szczególnie preparatów zawierających algi, w których poziom jodu może być trudniejszy do przewidzenia niż w preparatach zawierających określoną ilość jodku lub jodanu.
Jod – ważny, ale potrzebny w odpowiedniej ilości
Jod jest niezbędnym mikroelementem. Jego najważniejszą rolą jest udział w produkcji hormonów tarczycy, które mają znaczenie dla metabolizmu energetycznego, funkcjonowania układu nerwowego oraz prawidłowego rozwoju organizmu.
Nie należy jednak traktować jodu jako uniwersalnego sposobu na zmęczenie, brak energii czy problemy z koncentracją. Korzyści z odpowiedniej podaży dotyczą przede wszystkim zapobiegania niedoborowi i zapewnienia prawidłowej funkcji tarczycy.
Najlepszym podejściem jest odpowiednio zbilansowana dieta, świadome wybieranie źródeł jodu oraz unikanie zarówno niedoboru, jak i nadmiernej suplementacji. W przypadku chorób tarczycy lub wątpliwości dotyczących suplementacji decyzję warto omówić z lekarzem lub dietetykiem klinicznym.
BioJod+ KUPISZ Z RABATEM ! WPISZ KOD Dozdrowia
Tekst: Michał Toczyłowski: miłośnik i mieszkaniec Podlasia, który źródła zdrowia upatruje w naturze; naturopata oraz założyciel marki Narum. Prowadzi kanał YouTube: Korzystajmy z mądrości natury – Michał Toczyłowski. Dzieli się tam swoimi doświadczeniami i wiedzą o zdrowiu i stylu życia.
