Nadciśnienie tętnicze pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań zdrowia publicznego w Polsce. Choroba dotyka około 11 milionów dorosłych Polaków, a w grupie osób powyżej 60. roku życia występuje nawet u 75% populacji. Mimo powszechnego dostępu do skutecznych i stosunkowo niedrogich terapii, jedynie 22,4% pacjentów osiąga obecnie zalecane cele terapeutyczne, czyli ciśnienie tętnicze poniżej 130/80 mmHg. Skutkiem są zwiększona liczba udarów mózgu, zawałów serca oraz przedwczesne zgony.
Odpowiedzią na tę niepokojącą sytuację jest inauguracja ogólnopolskiego programu Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (PTNT) „Misja 50/30. Ciśnienie pod kontrolą”. Celem inicjatywy jest zwiększenie odsetka pacjentów z prawidłowo kontrolowanym ciśnieniem tętniczym do 50% do 2030 roku. Program został objęty honorowym patronatem Senackiej Komisji Zdrowia w ramach ogłoszonego przez Senat RP Roku Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki 2025.
Dlaczego skuteczne leczenie wciąż przegrywa z codzienną praktyką
Jak podkreślają eksperci PTNT, głównym problemem nie jest brak nowoczesnych leków czy aktualnych wytycznych, lecz trudności we wdrażaniu ich w codziennej praktyce klinicznej.
– Nadciśnienie tętnicze wciąż pozostaje jednym z największych, a jednocześnie najbardziej zaniedbanych wyzwań zdrowia publicznego w Polsce. Przegrywamy nie dlatego, że nie mamy skutecznych terapii, ale dlatego, że zbyt rzadko osiągamy realne cele leczenia – przez niską świadomość choroby, inercję terapeutyczną i brak przestrzegania zaleceń – podkreśla prof. dr hab. n. med. Mieczysław Litwin, prezes PTNT.
Eksperci wskazują trzy kluczowe bariery: niedostateczną świadomość pacjentów, zbyt rzadką intensyfikację leczenia przez lekarzy oraz niski poziom przestrzegania zaleceń terapeutycznych.
Przestrzeganie zaleceń ratuje życie – problem całego systemu
Jednym z najważniejszych wyzwań pozostaje adherence, czyli systematyczne stosowanie się pacjentów do zaleceń lekarskich. Wielu chorych przerywa terapię, przyjmuje leki nieregularnie lub nie realizuje nawet pierwszej recepty.
– Adherencja to nie problem pojedynczego pacjenta czy lekarza, ale jedno z kluczowych, a przez lata niedostatecznie adresowanych wyzwań zdrowotnych w Polsce. Poprawa przestrzegania zaleceń terapeutycznych ratuje życie i przynosi realne oszczędności społeczne – podkreśla dr n. med. Beata Małecka-Libera, senator RP i przewodnicząca Senackiej Komisji Zdrowia.
Jak zaznacza, program „Misja 50/30. Ciśnienie pod kontrolą” jest przykładem inicjatywy, która realnie przekłada postulaty systemowe na konkretne działania.
Czas na ostrzejsze cele: niższe ciśnienie, mniejsze ryzyko
Dane epidemiologiczne pokazują, że mimo leczenia jedynie 23–33% pacjentów osiąga kontrolę ciśnienia tętniczego poniżej 140/90 mmHg. Tymczasem aktualne wytyczne PTNT i Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego zalecają u większości chorych bardziej rygorystyczny cel – poniżej 130/80 mmHg, a optymalnie w zakresie 120–129/70–79 mmHg.
– Obniżenie ciśnienia skurczowego zaledwie o 10 mmHg zmniejsza ryzyko powikłań nadciśnienia o około 20%, w tym udaru mózgu o 27%, niewydolności serca o 28% oraz ogólnej śmiertelności o 13% – podkreśla dr hab. n. med. Jacek Wolf z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.
Eksperci wskazują, że kluczem do skutecznej realizacji tych celów jest m.in. powszechne stosowanie terapii skojarzonych już od początku leczenia.
Bez świadomego pacjenta nie ma skutecznej terapii
Istotnym elementem programu „Misja 50/30” jest wzmocnienie roli pacjentów i organizacji pacjenckich. Nadciśnienie tętnicze przez długi czas może nie dawać objawów, co sprawia, że bywa bagatelizowane.
– Blisko połowie pacjentów zdarza się przerywać terapię lub przyjmować leki nieregularnie, głównie z powodu zapominania lub braku wiedzy o konsekwencjach. Skuteczne leczenie zaczyna się tam, gdzie pacjent rozumie swoje cele terapeutyczne i czuje się partnerem w procesie leczenia – mówi Magdalena Kołodziej, prezes Fundacji My Pacjenci.
Misja 50/30: plan na zmianę myślenia i realne efekty
Program „Misja 50/30. Ciśnienie pod kontrolą” będzie realizowany w latach 2026–2030 i obejmie trzy etapy oceny skuteczności. W działania zaangażowani zostaną lekarze POZ, specjaliści, pielęgniarki, farmaceuci oraz organizacje pacjenckie. Przewidziano również ogólnopolskie badania przesiewowe umożliwiające monitorowanie postępów.
– To odpowiedź na rozdźwięk pomiędzy wiedzą medyczną a codzienną praktyką kliniczną. Naszym celem jest osiągnięcie 50-procentowej kontroli ciśnienia tętniczego do 2030 roku poprzez wspólne działania lekarzy, pacjentów i decydentów – podsumowuje prof. dr hab. n. med. Jacek Lewandowski, prezes elekt PTNT i koordynator programu.
Materiał prasowy
