Cichy początek choroby
Nowotwory pęcherza w 90% wywodzą się z komórek nabłonka wyściełającego drogi moczowe (tzw. rak urotelialny) i na początku nie dają żadnych objawów. Pierwsze niepokojące dolegliwości to pojawienie się krwi w moczu, częste i bolesne oddawanie moczu, ból brzucha lub lędźwi, nietrzymanie moczu, częste infekcje dróg moczowych.
W Polsce ścieżka diagnostyczna potrafi być bardzo długa. Zanim chory trafi do urologa lub onkologa po właściwe leczenie, bywa już za późno.
Późne rozpoznanie – poważne konsekwencje
Nawet 15–25% przypadków wykrywanych jest w stadium miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym, co oznacza, że choroba zdążyła się rozprzestrzenić z pierwotnego miejsca do węzłów chłonnych lub innych narządów – wyjaśnia prof. Piotr Chłosta, urolog, prezes Polskiego Towarzystwa Urologicznego, które objęło patronat nad kampanią.
Czynniki ryzyka i przyczyny raka pęcherza
Przyczyny tworzenia się nowotworu pęcherza nie są do końca znane, ale wiadomo, że głównym czynnikiem ryzyka jest palenie tytoniu. Przeciętny wiek diagnozy to 67 lat, a mężczyźni chorują czterokrotnie częściej niż kobiety. Do przyczyn zalicza się też ekspozycję na substancje chemiczne, narażenie na promieniowanie, przewlekłe zapalenie pęcherza.
Nie jest jednak wykluczone zachorowanie u osób, których te czynniki nie dotyczą – dlatego tak ważna jest świadomość i czujność pacjentów oraz lekarzy.
Diagnostyka raka pęcherza
Już badanie moczu może wykryć niewidoczną gołym okiem krew i stanowić podstawę do dalszej diagnostyki: analizy cytologicznej próbki moczu czy USG jamy brzusznej.
Badaniem potwierdzającym obecność nowotworu jest cystoskopia z pobraniem tkanki.
Jeśli obecność guza jest pewna, wykonuje się przezcewkowe wycięcie nowotworu (TURBT – transurethral resection of bladder tumor).
Rokowania i leczenie wczesnych postaci
Jeśli nowotwór jest ograniczony do nabłonka pęcherza, rokowania są dobre – ponad 90% pacjentów można skutecznie wyleczyć.
Kluczowe jest wczesne wykrycie, kiedy wystarczy leczenie endoskopowe.
W przypadku bardziej zaawansowanego stadium, ale nadal ograniczonego do pęcherza, konieczne jest radykalne leczenie chirurgiczne – usunięcie pęcherza i węzłów chłonnych po wcześniejszej chemioterapii.
Leczenie zaawansowanego raka
U części chorych dochodzi do nawrotu choroby lub występują przerzuty już w momencie diagnozy.
Wtedy stosuje się leczenie paliatywne, którego celem jest wydłużenie życia i utrzymanie jego jakości. Terapia opiera się na chemioterapii, immunoterapii i terapii celowanej.
Nowoczesne terapie – szansa dla pacjentów
Ostatnie lata przyniosły ogromne zmiany w leczeniu raka urotelialnego.
Immunoterapia i terapia celowana znacznie wydłużają życie pacjentów. Niestety, w Polsce leki te nie są refundowane, a dostęp do nich możliwy jest tylko w ramach tzw. ratunkowego dostępu do terapii lekowych, dostępnego w nielicznych ośrodkach.
Ograniczony dostęp do leczenia w Polsce
Brak refundacji nowoczesnych leków i ograniczony dostęp do terapii sprawiają, że polscy pacjenci żyją krócej niż chorzy w innych krajach UE – podkreśla prof. Piotr Wysocki, onkolog, prezes Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej.
Potrzeba kompleksowej opieki nad chorymi
Efektywne leczenie utrudnia także wydłużona ścieżka diagnostyczna i ograniczony dostęp do specjalistów.
Eksperci postulują utworzenie bladder cancer units – wyspecjalizowanych ośrodków kompleksowej opieki nad pacjentami z rakiem pęcherza.
Bariery systemowe i finansowe
Zdaniem prof. Macieja Krzakowskiego, skuteczne leczenie wymaga współpracy urologa, onkologa i radioterapeuty oraz zapewnienia pacjentowi wsparcia psychologicznego i rehabilitacyjnego.
Niestety, ograniczenia systemowe i niedofinansowanie sprawiają, że wielu chorych trafia na leczenie zbyt późno – dodaje dr Małgorzata Gałązka-Sobotka.
Koszty leczenia i potrzeba zwiększenia nakładów
Rak pęcherza to jeden z najczęstszych nowotworów w Polsce.
Raport „Koszty nowych technologii lekowych…” wskazuje, że Polska potrzebuje 1 mld zł rocznie, by poprawić dostęp do nowoczesnych terapii onkologicznych.
Nadzieje na poprawę sytuacji
Nowe terapie, programy Narodowej Strategii Onkologicznej (NSO) oraz Fundusz Medyczny dają nadzieję na zwiększenie dostępności nowoczesnego leczenia raka pęcherza w Polsce.
Kampania „Rak pęcherza – wykryj i lecz!”
Polska Koalicja Pacjentów Onkologicznych rozpoczęła kampanię edukacyjną RAK PĘCHERZA – WYKRYJ I LECZ!, której celem jest zwiększenie świadomości społecznej, edukacja pacjentów i wsparcie chorych.
W ramach kampanii działa strona www.rakpecherza-wykryjilecz.pl
