17 maja obchodzimy Światowy Dzień Nadciśnienia Tętniczego. W tym roku kampania przebiega pod hasłem WHO „Wspólnie kontrolujemy nadciśnienie: regularnie mierz ciśnienie krwi, pokonaj cichego zabójcę”.
W Polsce problem dotyczy już setek tysięcy osób i jest jedną z najczęstszych przyczyn wizyt u kardiologów. Eksperci alarmują, że choroba nie wybiera – może dotknąć każdego, niezależnie od wieku.
Nadciśnienie w liczbach
Według Światowej Organizacji Zdrowia nadciśnieniem tętniczym żyje na świecie około 1,4 miliarda ludzi. W Polsce sytuacja jest szczególnie niepokojąca – jesteśmy w czołówce krajów europejskich pod względem występowania tej choroby. W 2024 roku nadciśnienie stanowiło główny powód 48% wizyt ambulatoryjnych w poradniach kardiologicznych. Z problemem zmaga się już prawie co trzeci polski pracownik – wynika z danych Medicover.
Choroba przez długi czas rozwija się bez wyraźnych objawów, co sprawia, że wielu chorych dowiaduje się o niej przypadkiem. Brak diagnozy i leczenia znacząco zwiększa ryzyko groźnych powikłań: miażdżycy, zawału serca, udaru, niewydolności serca, uszkodzenia nerek czy zmian w siatkówce oka.
Jak rozpoznać „cichego zabójcę”?
Częstość występowania nadciśnienia rośnie wraz z wiekiem – dotyczy ono niemal 75% osób po 80. roku życia. Jednak choroba może pojawić się u pacjentów w każdym wieku.
W ponad 90% przypadków mamy do czynienia z nadciśnieniem pierwotnym (samoistnym). Nie jest ono spowodowane jedną konkretną chorobą, lecz rozwija się stopniowo pod wpływem wielu czynników: predyspozycji genetycznych, nadmiernego spożycia soli, otyłości, braku ruchu, przewlekłego stresu i wieku.
Znacznie rzadziej diagnozuje się nadciśnienie wtórne – wtedy podwyższone ciśnienie jest objawem innej choroby (np. problemów z nerkami, zaburzeń hormonalnych, obturacyjnego bezdechu sennego czy zwężenia tętnic nerkowych). Po wyleczeniu przyczyny ciśnienie często wraca do normy.
Kiedy ciśnienie powinno niepokoić?
Nadciśnienie rozpoznaje się przy trwałym przekroczeniu wartości 140/90 mm Hg. Pojedynczy pomiar nie wystarczy – konieczna jest wielokrotna weryfikacja w gabinecie, pomiary domowe lub całodobowe monitorowanie (holter ciśnieniowy). Wartości powyżej 180/120 mm Hg oznaczają przełom nadciśnieniowy – stan zagrożenia życia, który może objawiać się m.in. obrzękiem płuc i wymaga interwencji medycznej.
Hipotonia – gdy ciśnienie jest za niskie
Tematem rzadziej omawianym, choć równie ważnym, jest hipotonia (niedociśnienie). Rozpoznaje się ją poniżej 90/60 mm Hg u kobiet i 100/70 mm Hg u mężczyzn. Może mieć podłoże genetyczne, być efektem chorób (np. cukrzycy) lub przyjmowanych leków. Objawy to zawroty głowy, omdlenia, nudności czy zaburzenia rytmu serca.
Wspólnie możemy więcej – rola pacjenta
Skuteczna walka z nadciśnieniem wymaga współpracy pacjenta z lekarzem. Kluczowa jest adherencja, czyli regularne przyjmowanie leków i systematyczna kontrola ciśnienia. Eksperci zalecają codzienne pomiary rano i wieczorem za pomocą ciśnieniomierza, zapisywanie wyników wraz z godziną, tętnem i ewentualnymi czynnikami wpływającymi (stres, kofeina). Coraz popularniejsze są nowoczesne leki złożone (SPC) – dwa lub trzy substancje w jednej tabletce, co ułatwia terapię.
Dieta, ruch i profilaktyka
Podstawą jest zdrowy styl życia. Szczególnie polecana jest dieta DASH – bogata w warzywa, owoce i potas, uboga w sól. Powinna jej towarzyszyć regularna aktywność fizyczna, która obniża ciśnienie, poprawia profil lipidowy i działa ochronnie na serce.
Ważna rola pracodawców
Nieprawidłowe ciśnienie dotyczy niemal co trzeciego pracownika w Polsce. Najwyższy odsetek obserwuje się wśród mężczyzn (38,5%) oraz osób po 60. roku życia, ale problem dotyka także młodszych pokoleń – Milenialsów, pokolenia X i nawet Z.
Badania medycyny pracy, w których pomiar ciśnienia jest obowiązkowy, stanowią często jedyny regularny kontakt z lekarzem dla aktywnych zawodowo osób. Eksperci podkreślają potrzebę szerszej edukacji i programów prozdrowotnych w miejscach pracy.
Wczesne wykrycie choroby nadciśnieniowej i dobrze dobrane leczenie poprawiają jakość życia pacjentów i znacząco zmniejszają ryzyko powikłań.
Regularne mierzenie ciśnienia i prosta profilaktyka mogą uratować zdrowie i życie wielu Polaków. „Cichego zabójcę” da się pokonać – pod warunkiem, że zaczniemy działać wspólnie i w porę.
Materiał prasowy
