Owoce, warzywa i pieczywo – to właśnie te produkty Polacy najczęściej wyrzucają. Blisko co drugi badany przyznaje, że przynajmniej raz w miesiącu marnuje żywność, a 62 proc. wskazuje, że głównym powodem jest jej zepsucie. Problem może zaczynać się już podczas zakupów: tylko 31 proc. Polaków przygotowuje listę i się jej trzyma.
Marnowanie żywności w Polsce. Co najczęściej wyrzucamy?
W Polsce każdego roku marnuje się około 4,8 mln ton żywności. Największa część strat powstaje w gospodarstwach domowych, które odpowiadają za około 60 proc. marnowanej żywności – 2,92 mln ton rocznie.
Z najnowszego badania Norstat Polska przeprowadzonego w ramach kampanii „Dobry smak zaczyna się w Polsce. Nie marnuję, wybieram odpowiedzialnie” wynika, że 47 proc. Polaków przynajmniej raz w miesiącu wyrzuca resztki posiłków. Z kolei 45 proc. badanych przyznaje, że z taką częstotliwością kupiona przez nich żywność psuje się, zanim zostanie wykorzystana.
Do kosza najczęściej trafiają:
owoce – 48 proc,
warzywa – 45 proc.,
pieczywo – 41 proc.
Najczęstszym powodem wyrzucania jedzenia jest jego zepsucie – wskazuje na nie 62 proc. badanych
Polacy wiedzą, jak ograniczać marnowanie jedzenia, ale nie zawsze to robią
Świadomość problemu jest stosunkowo wysoka. 57 proc. respondentów deklaruje, że wie, jak ograniczać marnowanie żywności w swoim domu. Wiedza nie zawsze przekłada się jednak na codzienne zachowania.
Dobrym przykładem jest planowanie zakupów. Listę zakupów przygotowuje i konsekwentnie się jej trzyma tylko 31 proc. Polaków.
Różnice widać także między pokoleniami
Uderzające są różnice pomiędzy grupami wieku: osoby powyżej 62. roku życia dwukrotnie rzadziej deklarują marnowanie żywności niż pozostałe grupy wieku. Choć najmłodsi znacznie częściej mieli kontakt z materiałami edukacyjnymi dotyczącymi ograniczania marnowania żywności – 61 proc. z grupy 18–29 lat wobec 44 proc. w grupie 62+ – to rzadziej polegają w praktyce na skutecznych sposobach, takich jak zakupy z listą, kontrola zapasów, zamrażanie resztek czy unikanie spontanicznych zakupów. Różnicą jest zatem nie tyle kontakt z wiedzą per se, lecz skuteczność jej przekładania na codzienne nawyki– mówi prof. Joanna Tyrowicz, ekonomistka z ośrodka badawczego GRAPE oraz Uniwersytetu Warszawskiego.
Jednocześnie 83 proc. badanych uważa, że warto dawać dzieciom, domownikom, rodzinie i znajomym dobry przykład tego, jak nie marnować żywności.
Dlaczego warto wybierać lokalne produkty?
Badanie pokazuje również, że dla części konsumentów ważne jest pochodzenie żywności. 38 proc. respondentów deklaruje, że wybierze produkt polski nawet wtedy, gdy będzie droższy od zagranicznego odpowiednika. Kolejne 30 proc. wybierze polski produkt, jeśli cena obu będzie taka sama.
Najczęściej wskazywanym powodem jest chęć wsparcia polskich producentów i rolników – deklaruje ją 43 proc. badanych. Jednocześnie 88 proc. respondentów uznaje szacunek do żywności i pracy osób, które ją wytworzyły, za ważny powód ograniczania jej marnowania.
Za każdym produktem spożywczym stoi praca wielu ludzi oraz zaangażowanie na każdym etapie łańcucha dostaw. Jako Biedronka od lat rozwijamy współpracę z polskimi dostawcami i promujemy odpowiedzialne podejście do żywności. Wierzymy, że docenianie jej wartości oraz świadome korzystanie z kupowanych produktów ma znaczenie zarówno dla konsumentów, jak i całego łańcucha dostaw– mówi Agnieszka Koc, dyrektor działu ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju, Jeronimo Martins Polska S.A.
Krótszy łańcuch dostaw może oznaczać również krótszą drogę produktu od producenta do konsumenta. W określonych przypadkach może to ograniczać transport i związaną z nim emisję CO₂, a także sprzyjać zachowaniu świeżości produktów.
Czy możemy ograniczyć marnowanie jedzenia w domu?
Zdaniem większości badanych – tak. 69 proc. Polaków uważa, że ograniczając marnowanie żywności we własnym domu, może realnie wpływać na środowisko i otaczający świat.
Ponieważ najczęstszym powodem wyrzucania produktów jest ich zepsucie, znaczenie ma także właściwe przechowywanie żywności.
Właściwe przechowywanie to jeden z prostych sposobów, by dłużej zachować świeżość produktów i lepiej wykorzystać to, co już kupiliśmy. Nowoczesne technologie i urządzenia AGD są kluczowym sprzymierzeńcem w walce z marnowaniem jedzenia – od inteligentnych, energooszczędnych lodówek ze strefami przedłużonej świeżości, przez zgrzewarki próżniowe, aż po suszarki do żywności. To szczególnie istotne w przypadku warzyw i owoców, bo właśnie te produkty są wyrzucane najczęściej. Technologia nie zastąpi świadomych decyzji, ale może ułatwiać nam ich realizację na co dzień – mówi Maciej Dolega, PR Manager & Spokesperson, Media Markt.
Kampania ma zamienić wiedzę w codzienne nawyki
Właśnie na tym koncentruje się ogólnopolska kampania „Dobry smak zaczyna się w Polsce. Nie marnuję, wybieram odpowiedzialnie”. Jej celem jest promowanie świadomych decyzji konsumenckich, ograniczania marnowania żywności, wyboru lokalnych produktów oraz troski o środowisko.
Jednym z elementów projektu jest edukacja dzieci i młodzieży oraz nauczycieli.
11 września w godz. 14:00–17:00 w Auli Kryształowej SGGW w Warszawie odbędą się bezpłatne warsztaty dla nauczycieli „Od nauczyciela, który mówi, do ucznia, który działa. Jak projektować angażujące lekcje zgodne z Kompasem Jutra?”. Spotkanie poprowadzi dr Zuzanna Jastrzębska-Krajewska (@pani_zuzia) Uczestnicy poznają m.in. sposoby angażowania uczniów w proces uczenia się oraz materiały i scenariusze przygotowane w ramach kampanii.
W ramach projektu zaplanowano również konkurs dla uczniów, realizowany we współpracy z Instytutem Nauk o Żywieniu Człowieka Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego.
Dzieci uczą się przede wszystkim tego, co widzą każdego dnia. Jeśli obserwują, że planujemy zakupy, wykorzystujemy to, co już mamy w lodówce, i nie wyrzucamy jedzenia bez zastanowienia, takie zachowania stają się dla nich czymś naturalnym. Dlatego tak ważne jest budowanie dobrych nawyków od najmłodszych lat. To, co pokażemy dzieciom dzisiaj, może zostać z nimi na całe życie – mówi dr Zuzanna Jastrzębska-Krajewska, prezeska Fundacji Wspomagania Rozwoju Dzieci Edyty Gruszczyk-Kolczyńskiej, inicjatorka i organizatorka merytoryczna kampanii.
Drugim filarem kampanii jest dialog ekspertów, przedstawicieli nauki, biznesu i administracji publicznej. Jego efektem ma być Raport Dobrych Praktyk i Rekomendacji w obszarze niemarnowania żywności, który będzie tłumaczony na inne języki i dystrybuowany wśród instytucji, organizacji oraz przedstawicieli biznesu.
Jak mniej marnować jedzenie?
Choć skala problemu jest duża, ograniczanie marnowania żywności może zaczynać się od prostych codziennych decyzji: planowania zakupów, sprawdzania zapasów w domu, odpowiedniego przechowywania produktów, zamrażania nadwyżek i wykorzystywania resztek do przygotowania kolejnych posiłków.
Dane z badania pokazują, że Polacy w dużej mierze mają świadomość problemu. Wyzwaniem pozostaje jednak przełożenie tej wiedzy na trwałe nawyki. To właśnie codzienne decyzje konsumentów mogą mieć znaczenie dla tego, ile jedzenia ostatecznie trafia na stół, a ile – do kosza.
Opracowanie na podstawie materiału prasowego
